Feeds:
Yazılar
Yorumlar

Archive for 24 Mar 2012

HALKA RAĞMEN HALKÇI OLABİLİR MİSİN?…

Çocukken okullarda öğretilen bazı şeyler tartışmasız gerçekler olarak kazınır insan beynine. Her insan doğayı sever, insan iyidir, en iyi yönetim şekli demokrasidir gibi. Ancak zamanla insan büyür, olgunlaşır dahası bazen haddini bilmez alimleşir, aydınlaşır. Sonra düşünmeye başlar tartışmasız doğrular üzerine. Aklına hep aynı soru gelir gerçekten doğru muydu yoksa öyle kabul edilmesi mi istenmişti. İşte bu zihinsel gerilimlerin tavan noktalarından birisi de demokrasi ve ona olan inanç olur. Acaba demokrasi gerçekten en doğru yönetim şekli midir? Acaba insanlar gerçekten kendi kendilerini mi yönetir? Ve son olarak acaba insanlar kendileri için en iyi olanı mı tercih eder?

Bu sorular üniversite sıralarına geldiğinizde daha çok yer almaya başlar zihninizde. Hele benim gibi ekonomi okuyup bir de karşınıza Rasyonel İnsan kavramı çıkarsa iyice şaşırırsınız. Bu kuram ekonomide Davranışsal İktisat gelişene kadar her şeyin temeli olarak kabul edilirdi. İktisatçılar ölçemedikleri ama ölçülebileceğine inandıkları faydanın yanına her insanın istisnasız kendisi için en doğruyu seçeceğine yönelik rasyonellik kuramını yerleştirmişlerdi. Bizden de buna inanmamız en azından inanmasak da sorgulamamamız istenirdi. Ancak gerçek hayata dönünce karşımıza rasyonelliğin sadece bir ütopya olduğu gerçeği tüm acımasızlığıyla çıkıyordu.

İşte ben de bu rasyonellik kuramının siyasi arenadaki en önemli alanlarından demokrasiye yoğunlaşmak istedim. Demokrasi, insanların kendi kendilerini doğrudan ya da dolaylı yönetmesi ya da en kısası çoğunluğun sesi demekti. Peki, insanlar bu sistemde acaba gerçekten en doğruya ulaşmışlar mıydı? Ya da gerçekten onlar için en doğru yönetim biçimi bu muydu? Yani halk için en halkçı olan sistem demokrasi miydi? Uygulamaya bakıp Hitler’in bile bu sistemin bir meyvesi olduğunu düşündüğünüzde kendi iç sorgulamanız rahatsız edici bir boyuta gelir. Halk neden kendisi için en iyiyi seçmez. Neden onun için daha iyi sonuçları olanı açıkça elinin tersiyle iter. İşte bu demokrasinin en büyük ikilemini doğurur. Ve hiç şüphesiz bu ikilemin temeli insanın rasyonel olmayışıdır. Demokrasi dışında her sistemde halka rağmen halkçı olabilirsiniz. Çünkü iyi ya da doğruya karar veren siz olacaksınız. Ama demokrasi de halka rağmen hiçbir şey olamazsınız hele halkçı hiç olamazsınız. İşte demokrasinin en büyük ikilemi de budur. Sadece halk kendisi için halkçı olabilir aksi takdirde gelecek kuşakların acıları kaçınılmazdır. İşte ben de bu yazıda biraz bu durumu kurcalamak istedim. Hani bazen birileri çıkıp efendim halk geri zekalı, aptal diyerek değil de sistemi özünden sorgulayarak bir cevaba ulaşmaya çalıştım.

Bundan yaklaşık 5 yıl önce Türkiye zorlu bir dönemden geçmişti. Cumhuriyet mitingleri, 27 Nisan E-Muhtırası derken ülke çok zorlu koşullar altında sandığa gitmişti. 22 Temmuz 2007 tarihinde neredeyse halkın yarısına yakınının teveccühünü kazanan Ak Parti iktidara gelmişti. Seçimin ertesi günü üniversitemde oturmuş bir grup arkadaşla sohbet ediyorduk. O arada bir arkadaş; “bu milletin yarısı geri zekalı” dedi. Oyunu ana muhalefet partisine verdiğini ve insanların nasıl bu kadar kör olduğunu, nasıl Ak Parti’nin Türkiye’ye verdiği ve vereceği zararları görmediklerinin aptallıktan başka izahı olmadığını söylemişti. O seçim oy kullanma yetimin olduğu ilk seçimdi, oyum Osmaniye’de çıkmış ben Ankara’da olduğumdan ve yoğunluğum sebebiyle oy kullanamamıştım. Ancak 2002 – 2007 arası icraatlarına baktığımda kullansam Ak Parti’ye verecektim. Oy kullanmamış olmama rağmen karşımda durup laiklik, özgürlük, eşitlik gibi kavramlar üzerinden demokrasi mavraları yapan arkadaşa pek de hoş olmayan bir üslupla aslında kendisinin hiç anlamadığı bir konuda, hiç bilmediğim kavramlar üzerinden konuşarak cahiliyetin nirvanasına ulaştığını, çünkü aptal ya da geri zekalı dediklerinin en azından haklarını kullanma bilincinde olduklarını kendisinin ise cehaleti erdem sandığını söylemiştim. Biraz parlamıştım ama dayanamamıştım. Çünkü halkımı sadece kendilerine verilen bir hakkı kullandıkları için aşağılayan birisinin o hakkı anlama yetisinden yoksunluğunu, hele de üniversite sıralarında kendisini üstün gördüğü halde böyle düşünmesini kendime yedirememiştim.

Ancak sonradan düşündüğümde demokrasinin algılanış biçiminin onu böyle düşünmeye sevk ettiğini anladım. Evet, neydi demokrasi ya da ne zannediliyordu? Neden anlaşılamıyor ya da anlaşılmak istenmiyordu? Demokrasinin özü kabul edilir ya da edilmez çoğunluk diktatörlüğüdür. Hele antik formu yani doğrudan demokrasi tamamıyla çoğunluk diktasıdır. Ancak zamanla kitleler çoğalıp, özgürlük, eşitlik, devlet yetki alanının sınırlandırılması gibi kavramlarla dolaylı demokrasiye geçişti belli değişiklikler yapılması gerekmiştir. Yeni demokrasi doğrudan olmayınca onun denetlenmesi sorunu ortaya çıkmıştır. Denetimin özü belli aralıklarla yapılan seçimlerdir. Ancak zamanla seçimler arası dönemin bir ülkenin kaderi üzerinde oynayacağı rol önem kazanınca Kuvvetler Ayrılığı ortaya çıkmıştır. Daha önce gerek batıda gerekse Çin ve İslam Medeniyeti gibi doğu medeniyetlerinde bu konuda fikirler ortaya atılsa da Kuvvetler Ayrılığı ilkesinin esas hatlarıyla ortaya konuşu Montesquieu ve onun Kanunların Ruhu eseriyle olmuştur. Yasama, yürütme ve yargı altında 3 ana kuvvetin ayrı erklerde oluşması ve birbirleriyle geçişken denetim oluşturmaları üzerine kurulan sistem Amerika Birleşik Devletleri dışında neredeyse hiçbir ülkede en doğru haliyle uygulamamıştır. İlk anayasasında sisteme atıfta dahi bulunan ABD dışı ülkeler işte bu yüzden demokrasinin en büyük ikilemini sürekli yaşarlar. Kimilerinde halkın zekası aşağılanır, kimilerinde seçilenler o kadar iyi yönetirler ki demokrasi kutsanır. Ama bu tartışma hiç bitmez. Peki, o zaman ne yapıp nasıl yapalım da bu tartışmayı bitirelim. Onun üzerine de birkaç sözüm olacak.

Bana göre bugün demokrasi ikileminin 3 alternatifli çözümü var. Birinci çözüm tıpkı ABD’de olduğu gibi Yasama, Yürütme ve Yargı erklerinin ayrılığının sadece kanun maddesi olmaktan çıkıp gerçekten uygulanmasıdır. Ancak kanımca bir devletin kuruluşunda bu değerler yerleşmemişse bunu yapmak bir süre sonra abesle iştigal olacaktır. İkinci çözüm mevcut eksikliğin yani Kuvvetler Ayrılığı ve eksik kurumsal yapının farkında olan, buna göre seçimlerini yapan daha rasyonel bireyler yetiştirmektir. Bunun için slogan hazır; Eğitim Şart… Eğer iyi bir eğitim ve uygulayıcıların öncelikle inandığı değerler yerleşirse eksik kurumsal yapı zamanla kendiliğinden ortadan kalkacak ve halk kendisi için en doğrusunu seçecektir. Son alternatif ise demokrasiden vazgeçmektir. Reel de düşünülmeyecek olsa da kanımca uygulamada en çok olan da ne yazık ki budur. O halde halka rağmen halkçı olanlar, halkın düşüncelerini eleştiren, saygısızlığa bulanık da olsa beğenmeyenler için tek seçenek daha rasyonel bireyler yetişmesine tüm varlıklarıyla katkıda bulunmaktır. Tabii kendilerine göre doğru ya da akıllı insan yetiştirmekten bahsetmiyorum, insanlık değerleri ve gelecek kuşaklara olan borcun en iyi şekilde ödenmesi için gerekli bir eğitimden bahsediyorum.

Sonuç olarak demokrasi dikensiz gül bahçesi değildir. Ancak doğru budanırsa, tohum iyi sulanır, güneş her gün alınırsa da yeryüzünün en güzel çiçeğidir. Ben kişisel tercihimde hiçbir zaman demokrasiden vazgeçmeyenlerdenim. Ve günü geldiğinde en güzel çiçeğin ortaya çıkması, için yazmaya, paylaşmaya ve elimi taşın altına koymaya devam edeceğim.

Bilal ERTUĞRUL

24 Mart 2012

21:54

Read Full Post »