Feeds:
Yazılar
Yorumlar

Posts Tagged ‘Avrupa Nasıl Kurtulur?’

PİYASALAR NEYİN KAFASINI YAŞIYOR…

Dün dünya borsaları yeşile boyandı. Neredeyse istisnasız tüm borsalar uçarken dünya piyasalarında olumlu rüzgârı bırakın kasırga var gibiydi. Ama bu fırtına ne kadar sebepli ve sağlamdı, ne kadar sürebilirdi; işte belki de en önemlisi buydu. Kanımca bu ve bundan sonra olacak böyle küçük ralliler küçük yatırımcıların yutulmasından yani piyasanın büyük oyuncularının krizde dahi kazanmasından başka bir şeye yol açmayacaktır. Neden mi? Açıklayalım…

Öncelikle artık gerçekçi olalım Avrupa’da liderlerin buluşup, haircut veya benzeri operasyonlarla, Avrupa Kurtarma Fonu’na müdahalelerle çözebileceklerinden çok daha sistemik bir krizle karşı karşıyayız. Ancak politika yapıcılar da bu krizin farkında değil piyasalar da. Avrupa Birliği ya da daha özelde 17 ülkenin oluşturduğu Euro Bölgesi bugün acilen sistemik dönüşüm paketi açıklamalıdır. Bu paket öncelikle Maastricht Kriterleri ve üye ülkelerin bugün bu kriterlere ne kadar uyup uymadıklarının denetimiyle başlamalı. Bu kriterlere üyen ülkeler bu çizgilerini sürdürmeleri durumunda sıkıntı yaşamayacaklarını biliyorlar.

Peki ya uymayan ülkeler? Hatta bu kriterlerin yok oluş olarak gösterdiği noktayı da aşmış ülkeler, onlar ne yapacaklar? İşte sistemik kriz dediğim nokta burasıdır. Avrupa Birliği üyeliği de, Euro Bölgesi üyeliği de tüm ülkelerin onayı olmadan bırakın kaldırılması, dondurulması bile mümkün olmayan haklardır. Bu durumda krizde olan, yıllarca sistem dışında gidip bugün batış noktasına gelen Yunanistan, İtalya gibi ülkelerin olası dışa atılmaları için kendi rızaları istenecek. Bu ülkeler ise biz çıkmayız diye bağırıyorlar. Çünkü birlik dışında faiz ne olursa olsun borçlanamayacaklarını, borçlanmadan batacaklarını ve bir batıştan sonra Türkiye 2001 gibi bir başarı hikâyesi yazacak insani ve fiziki sermayeye sahip olmadıklarını biliyorlar. Zaten bugün Euro da olmalarına rağmen bunları yapamadıklarından batıyorlar. Çünkü onlar da bir tıkanma noktalarına geldiklerini biliyorlar. Peki, onlar bir şey yapmayacaksa Avrupa Birliği ne yapabilir? Açıklayalım…

Öncelikle Birlik; ilk liderler toplantısında komisyonun hazırlayacağı bir yönetmelikle bahsettiğim Maastricht Kriterleri, gerekirse yeniden düzenlenmesinden ve uygulanmasından, denetiminden sorumlu birlik üstü yetkiye sahip bir üst kurul oluşturulmalıdır. Bu kuruluşun alacağı kararlar AB hukukunda Birincil Kaynak olarak kabul edilmeli yani esas alınarak iç hukuklara ve kamuoylarına “efendim şunlar hatalarınız, şunlar da çözümleri yapar mısınız acaba” denmeyecek. Zaten ulus üstü topluluk hukuku olan AB hukuku buna uygun. Madem bu ülkeler kendileri çıkmıyor ve sistemdeyken de gerekeni yapmıyor o zaman onların da üstünde bir yapı sistemik krizi en azından durdurur. Bu kurulun ikinci amacı ayrı merkez bankaları ve ayrı mali politikaları bitirmek ve tek bir mali sisteme ulaşmak olmalıdır. Bu kurul dünyada da uluslar üstü denetleyici ve düzenleyici kuruluşların yolunu açar, böylece bundan sonra bugünkü sistemde artık her gün karşılaşabileceğimizin açıkça görüldüğü krizlerde sıradanlıktan istisnai hale getirilir. Yani AB’nin bugün yaşadığı sistemik kriz aşıldığında dünyanın yaşadığı sistemik krizin aşılması da kolaylaşacaktır. Ancak bugün ne yazık ki böyle olmadığını görüyoruz. Umarız AB bu yapıyı kurar ve bu krizi geçici tedbirlerle çözme çabası yerine daha kalıcı ve yapıcı çözümlere yönelir.

Avrupa’da sistemik krizin bir başka yönü de kapitalist sistemin resesyon döneminin gelmesidir. Kapitalist sistem artık yenilenme ve innovasyonla ihtiyaç duyacak kadar yıpranmıştır ve yaratıcı bir yıkımla bize Schumpeter’i andırmaktadır. Ama Avrupa ne bunu anlayacak kapasitede ne de başaracak güç ve azimdedir. Bu konuya gelecek yazılarımda daha detaylı bir konuda açıklama getireceğim.

Avrupa Birliği merkezli küresel ekonomik kriz tamamen Avrupa Birliği’nin yapısal uyumsuzluğunun bir sonucudur. Aynı zamanda bu kriz dünyada piyasalar üstü düzenleme ve denetleme ihtiyacını bir kez daha ortaya çıkarmıştır. Ancak alınan önlemler, alınmaya çalışılanlar bu krizin sistematik olduğu gerçeği görmezden gelinerek alınıyor gibi durmaktadır. Acilen bu yoldan çıkılmalı ve yukarda bahsettiğim kurul oluşturulmalı. Aksi takdirde daha çok haircut ve genişleme paketleri, çok kriz görür ve işin kötüsü bir gün bunlara alışınca yok oluşu başlatırız.

Bilal ERTUĞRUL

1 Aralık 2011

16:19

Reklamlar

Read Full Post »